به گزارش پایگاه خبری بانکداری الکترونیک در تبصره 3 ماده 96 قانون برنامه
پنجم توسعه** آمده است: «بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران براساس مقررات
قانونی، اختیار سلب صلاحیت حرفهای و لغو مجوز و محکومیت متخلفین فعال در
حوزه پولی به پرداخت جریمه را دارد.»
این تبصره اگر چه به بانک مرکزی این اجازه را داده تا طبق مقررات قانونی
به سلب صلاحیت حرفه ای یا لغو مجوز و محکومیت متخلفین در حوزه پولی اقدام
کند اما این تبصره آیا با قوانین مادر و دایمی مغایرت ندارد. آیا اصل
استقلال قوا و دخالت در فرایندهای قوه قضائیه را نقض نمی کند. چرا که صدور
هر حکم مجرمیت در حیطه قوه قضائیه است و بانک مرکزی مستقیما نمی تواند حکم
به محکومیت فرد حقیقی یا حقوقی دهد.
از سوی دیگر در هیچ یک از قوانین گذشته مربوط به حوزه پولی بانک مرکزی
چنین اختیاراتی به چشم نمی خورد که بتواند حکم به لغو مجوز یک موسسه دهد.
قانون پولی و بانکی
در ماده 11 وظایف و اختیارات بانک مرکزی و در ماده 18 اختیارات شورای پول
و اعتبار گنجانده شده ولی در هیچ یک از این مواد نمی بینیم که رد پایی
درباره صدور حکم باشد.
مغایرت با اصل 156 قانون اساسی
در فصل یازدهم قانون اساسی بند یک اصل 156 مربوط به وظایف قوه قضائیه می خواینم:
رسیدگی و صدور حکم در مورد تظلمات، تعدیات، شکایات، حل
و فصل دعاوی و رفع خصومات و اخذ تصمیم و اقدام لازم در آن قسمت از
امور حسبیه، که قانون معین می کند.
به تعبیر دیگر صدور حکم محکومیت در حیطه وظیفه قوه قضائیه است. لذا بانک
مرکزی اگر چه برای اجرای سیاست های پولی دارای اختیاراتی است که در قانون
تصریح شده اما این اختیارات نامحدود نیست.
یکی دیگر از اشکالاتی که بر تبصره 3 ماده 96 قانون برنامه پنجم وارد می
دانند آن است که قانون برنامه پنجم قانون مادر نیست بلکه مانند قوانین
بودجه ای برای دوره چند ساله وضع شده و تبعا دایره حدود و ثغور آن را
قوانین مادر و دایمی تعیین می کنند بنابراین این سوال مطرح می شود که آیا
این تبصره ناقض قوانین مادر و دایمی نیست؟
ارائه مجوز به معنی انطباق با مقررات
یکی از نکاتی که کارشناسان حقوقی مطرح می کنند آن است که احراز صلاحیت یا
صدور مجوز که از اختیارات بانک مرکزی و شورای پول و اعتبار محسوب می شود در
حقیقت به معنی آن است که نهاد ناظر شرایط مدیر یا متقاضی تاسیس بانک را
با مقررات انطباق داده و در صورت تطبیق تایید صلاحیت حرفه ای یا اقدام به
صدور مجوز می کند اما پس از احراز صلاحیت یا صدور مجوز امکان رد صلاحیت یا
لغو مجوز از سوی نهاد ناظر وجود ندارد چرا که تخلف باید در دادگاه صالحه
محرز شود و سپس به استناد حکم داد گاه بانک مرکزی اقدام به صدور رای کند.
سوال این است که اگر بانکی از مقررات تخطی کرد چه باید کرد( کما اینکه
درباره بانک آرین و تات گزارش هایی تهیه شده و به دست رئیس کل بانک مرکزی
رسیده است) اما این گزارش ها بر اساس وظایف حوزه بازرسی بانک تهیه شده و
طبق وظایف نهاد ناظر باید با تذکر و جریمه این تخطی از مقررات به پیروی
از مقررات تبدیل شود و در صورت تکرار بانک مرکزی در نهایت نمی تواند حکم به
لغو مجوز دهد بلکه باید پرونده بانک متخلف برای صدور حکم نهایی به دادگاه
صالحه ارجا داده شده و در آنجا نیز به یکباره حکم لغو مجوز صادر نمی شود
بلکه به نسبت تخلف حکم صادر خواهد شد.
ایجاد استبداد رای
یکی از مبانی ایجاد تفکیک قوا آن است که جامعه از سایه دیکتاتوری مصون
بماند حال اگر قرار باشد بانک مرکزی و شورای پول و اعتبار خود مجوز بدهند و
خود آن را باطل کنند آیا این روش نهاد پولی را به ورطه استبداد رای نزدیک
نمی کند.اگر قرار باشد نهاد ناظر خود حکم تاسیس بانک دهد و خود بر اساس
استدلالات خود دستور به لغو مجوز دهد در این صورت آیا امنیت سرمایه گذاری
به خطر نخواهد افتاد و اعتماد عمومی به نهاد پولی صدمه نخواهد دید و آیا
نظارت را با شبهه سوق یافتن به سمت استبداد رای روبرو نخواهد کرد ؟
کما اینکه در حوزه مطوبوعات نیز روش به این گونه است که صدور مجوز در حوزه
وزارت ارشاد تعریف شده اما رسیدگی به تخلفات در اختیار دادگاه صالحه است و
وزارت ارشاد حداکثر هر ازگاهی به مطبوعات خاطی تذکر می دهد اما صدور حکم
از وظایف قوه قضائیه است.
در آخر اینکه به نظر میرسد مجلس و بانک مرکزی باید نسبت به تبصره 3 ماده 96 قانون برنامه سوم تجدید نظر کرده و آن را اصلاح کنند.
**متن ماده 96 قانون برنامه پنجم توسعه
اداره امور بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران بر اساس قانون پولی و بانکی و مصوبات شورای پول و اعتبار است.
تبصره1ـ ایجاد و ثبت نهادهای پولی و اعتباری از قبیل بانکها،
مؤسسات اعتباری، تعاونیهای اعتبار، صندوقهای قرضالحسنه، صرافیها و شرکتهای
واسپاری (لیزینگها) و همچنین ثبت تغییرات نهادهای مذکور فقط با أخذ مجوز
از بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران امکانپذیر است.
تبصره2ـ کلیه اشخاص حقیقی و حقوقی اعم از دولتی و غیردولتی از قبیل
سازمان ثبت اسناد و املاک کشور، نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران و
وزارت تعاون مکلف به رعایت مفاد این ماده هستند.
تبصره3ـ بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران براساس مقررات قانونی،
اختیار سلب صلاحیت حرفهای و لغو مجوز و محکومیت متخلفین فعال در حوزه پولی
به پرداخت جریمه را دارد.
در صورت سلب صلاحیت حرفهای، اعضاء هیأتمدیره و مدیران عامل
بانکها و مؤسسات اعتباری توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران از مسؤولیت
مربوطه منفصل میگردند.
ادامه تصدی مدیران مربوطه در حکم دخل و تصرف غیرقانونی در وجوه و اموال عمومی محسوب میشود.
مبلغ مندرج در بند (2) ماده (44) قانون پولی و بانکی کشور مصوب
1351 به دویست میلیون ریال افزایش مییابد و هر سه سال یک بار براساس رشد
شاخص بهای کالا و خدمات مصرفی اعلامی به صورت رسمی به پیشنهاد بانک مرکزی
توسط هیأتوزیران تعدیل میگردد.
تبصره4ـ انتخاب مدیرعامل و هیأتمدیره بانکهای دولتی پس از صدور
مجوز صلاحیت حرفهای آنان از سوی بانک مرکزی امکانپذیر است. این افراد
باید حداقل دارای دانشنامه کارشناسی مرتبط باشند. همچنین دوسوم اعضاء هیأت
مدیره حداقل ده سال سابقه کار در نظام بانکی داشته باشند
برچسبها:
موسسه,
بانک,
مرکزی,
اعتماد,
اعتماد ایرانیان,
موسسه مالی و اعتباری